به تناسب تحت يك عنوان جمع و برخى ديگر را با تناسبى مختلف ارائه مىدهد . « 1 » در شناخت اثر پرارزش فيض همين بس كه اين گلچين كمتر شباهتى به منتخب‌نويسان از مثنوى دارد . زيرا گويا نويسنده ، اشعار مثنوى را از نظم و ترتيب گذشتهء خود برهم ريخته و به ذوق و سليقه و هنر خود با شعر مولوى ديوانى جديد از عرفان مثنوى ترتيب داده است . حتى به نظر مىرسد آنجا كه شعر و وزن و قافيه را ثقيل و يا محدود به قصه و موردى خاص مىبيند با سبك شاعر از نقاط ديگر مثنوى به اصلاح و يا تكميل آن مىپردازد . البته فيض كاشانى در ديگر موارد تلخيص و منتخب‌نويسى نيز چنين شيوه‌اى را عالمانه و ماهرانه به كار گرفته است . فيض كاشانى پنج منتخب و گلچين از كتابهاى عرفا و اشعار آنها داشته است : منتخب رسائل اخوان الصفا در دو هزار بيت ، منتخب بعض ابواب فتوحات المكية محى الدين عربى در چهار هزار بيت ، منتخب مكاتيب قطب الدين بن محى در چهار هزار بيت ، منتخب غزليات مثنوى در سه هزار بيت و منتخب مثنوى ملاى رومى در هشت هزار بيت . « 2 » آخرين كتاب از مجموعهء فوق ، در فهرست مصنفات فيض سراج السالكين ، لب لباب مثنوى و منتخب مثنوى ياد مىشود . « 3 » تاريخ تأليف اين منتخب چنان كه در مقدمه كتاب آمده « شد از آن تاريخ تأليفش غلب » 1032 هجرى مىباشد و فيض در 26 سالگى اقدام به اين انتخاب نموده است . متأسفانه بنا بر سهوى كه در كتاب گرانقدر الذريعة پيش آمده ، منتخبى ديگر بدون نام تاريخ و مجهول به شمارهء « 5107 » معرفى شده كه از فيض كاشانى نيست و فهرست‌نويسان ديگر ، در كتاب‌شناسى فيض ، بدون تحقيق به اشتباه از آن نام برده‌اند . اين تفاوت پس از مقابلهء دو نسخهء موجود آشكار گرديد . نسخه نفيس اصل عرفان مثنوى كه اين كتاب موجود براساس آن تصحيح و تحقيق شده است را مىتوان تنها نسخه ثمين و منحصربه‌فرد از كتابخانه شخصى سيد محمد صادق

--> ( 1 ) . عناوين متن اصلى فيض عربى مىباشد كه توسط اين نويسنده ترجمه يا مضمون آن به پيروى از فيض از شعر مثنوى انتخاب گرديده است . م ( 2 ) . فهرست مصنفات فيض . ( 3 ) . همان ، الذريعة ، ج 22 ص 373 ، ج 18 ، ص 290 ، ج 12 ، ص 157 .